شرح و تحليل بيتي دشوار از خاقاني « به پنج انامل به فتح باب سخن »

فاقد عنوان و چكيده لاتين

اشعار خاقاني شرواني به همراه شاعراني از پيچيده ­ترين اشعار زبان فارسي است. يكي از ويژگي­ هاي بارز شعر او دقت و وسواس خاصي است كه شاعر در انتخاب الفاظ و كنار هم چيدن آنها دارد. به طوري­كه در نگاه اول اين نكات از ديد خواننده پوشيده خواهد­ماند؛ از اين رو دقتي خاص و كوششي مضاعف لازم است تا تمام نكات پنهان و زيبايي­ هاي ادبي و فني آن بر خواننده نمايان شود. در بيتي از خاقاني (به پنج انامل به فتح باب سخن/ ز هفت كشور جانم ببرد قحط و وبا) روابط عميق بين كلماتي مثل «پنج انامل» ، «فتح باب» ، «قحط» و «وبا» وجود دارد كه در شرح ­ها به آن توجهي نشده ­است. فتح باب اصطلاحي نجومي در بارش باران و پنج انامل گياهي در دفع وباست. كه توجه به آنها معناي بيت را روشن و كامل مي­ كند. البته خاقاني اين موارد را با معناي ايهامي به كار مي­ برد كه خود جلوه­ هاي ديگري جلوهد را با معناي ايهامي به كار مي كنندة هوا و دافع وبا ستاز زيبايي كار اوست.