كاركرد معنايي و زيباشناختي تكرار در غزل حافظ

فاقد عنوان و چكيده لاتين

هدف از اين پژوهش، بررسي كاركرد معنايي و زيباشناختي تكرار در غزل حافظ است. بررسي غزل اين شاعر بزرگ از منظر موضوع مورد بحث، مي‌‌تواند به شناسايي بخش مهمّ ديگري از ذهنيات، تجربه‌‌ها و ويژگي‌‌هاي محتوايي و بلاغي شعر او بينجامد كه تا كنون با جزئيات مطرح شده در اين مقاله به آن پرداخته نشده است. يافته‌‌هاي اين پژوهش نشان مي‌‌دهند، حافظ از تكرار واج به عنوان بارزترين گونه‌‌ي تكرار در غزلياتش بهره گرفته است. پربسامدترين صامت‌‌ها در غزل او « س» ، « ش» و « ص» هستند. از سوي ديگر، مصوّت كوتاه « اِ» بيشترين جلوه را در ميان مصوّت‌‌ها دارد. اين بسامدها كاركردهاي هنري و محتوايي قابل تأمّلي دارند كه در توضيح شواهد بدان‌‌ها توجّه شده است. حافظ انواع تكرار را اغلب در بافت موضوعي- معناييِ عاشقانه- عارفانه به كار مي‌‌برد؛ امّا تبيين مضامين اجتماعي- انتقادي نيز از اين منظر جايگاهي ويژه دارد كه در طول مقاله به جزئيات و ظرايف هر يك خواهيم پرداخت. مهم‌‌ترين كاركرد معنايي تكرار در اشعار عاشقانه – عارفانه‌‌ي حافظ، انتقال عاطفه‌‌ي اشتياق و بي‌‌قراري و سپس اندوه و نارضايتي است. در بخش اجتماعي- انتقادي نيز، القاي مفهوم طنز و تحقير و نيز مفاخره و تفخيم، مهم‌‌ترين كاركرد است. بارزترين نمود فرمي- بلاغيِ انواع تكرار در غزل اين شاعر، واج‌‌آرايي و سپس جناس اشتقاق و تسجيع است.