اثر الگوهاي كشت مخلوط بر عملكرد ماده خشك و ميزان اسانس نعناع فلفلي و عملكرد دانه باقلا

The Effect of Intercropping Patterns on Peppermint (Mentha piperita L.) Dry Biomass Yield and Essential Oil Content and Faba Bean (Vicia faba L.) Seed Yield

به‌منظور ارزيابي اثر الگوهاي مختلف كشت مخلوط نعناع ‌فلفلي و باقلا، آزمايشي به‌صورت طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با 9 تيمار و سه تكرار در دانشكده كشاورزي دانشگاه مراغه در بهار سال 1394 اجرا شد. تيمارها شامل كشت خالص نعناع‌ فلفلي، كشت خالص باقلا و كشت‌هاي مخلوط با نسبت‌هاي 1:1، 1:2، 2:1، 2:3، 3:2، 1:3 و 3:1 (باقلا: نعناع فلفلي) بودند. نتايج نشان داد بيشترين تعداد غلاف در بوته (4/5)، تعداد دانه در غلاف (7/3) و وزن صد دانه (4/118 گرم) باقلا در نسبت 2:3 به‌دست آمد. بيشترين عملكرد دانه باقلا در واحد سطح اشغالي به تيمارهاي 2:3 (3/268 گرم در مترمربع) و 1:3 (250 گرم در مترمربع) تعلق داشت، ولي بيشترين عملكرد دانه در واحد سطح مخلوط (8/189 گرم در مترمربع) به كشت خالص باقلا و تيمار 1:3 (5/187 گرم در مترمربع) مربوط بود. همچنين بيشترين عملكرد خشك نعناع فلفلي در واحد سطح اشغالي (629 گرم در مترمربع) در تيمار 2:3 (بدون تفاوت معني‌دار با تيمارهاي 3:2 و 1:3) به‌دست آمد. بالاترين عملكرد خشك نعناع فلفلي در واحد سطح مخلوط در كشت خالص (320 گرم در مترمربع) و نسبت 3:2 (303 گرم در مترمربع) بدون تفاوت معني‌دار با الگوهاي 2:1، 2:3 و 3:1 مشاهده شد. بيشترين درصد اسانس (15/2) و عملكرد اسانس نعناع فلفلي (61/5 گرم در مترمربع) به‌ترتيب به تيمارهاي 2:3 و 3:2 تعلق داشت. در همه الگوهاي كشت به استثناي الگوي 1:1 ميزان نسبت برابري زمين بيشتر از يك بود، درحالي‌كه ميزان نسبت برابري استاندارد فقط در الگوهاي 2:3، 3:2 و 1:3 بالاتر از يك به‌دست آمد. بيشترين نسبت برابري زمين استاندارد به الگوي 2:3 (31/1) تعلق داشت. در نتيجه، با توجه به عملكرد دانه باقلا در سطح اشغالي، درصد و عملكرد اسانس نعناع‌ فلفلي و نسبت برابري زمين استاندارد الگوي كاشت 2:3 برتر از تيمارهاي خالص و مخلوط بود.

In order to evaluate the effect of peppermint and faba bean intercropping patterns, a field experiment was carried out as a randomized complete blocks design (RCBD) with 9 treatments and 3 replications at the Faculty of Agriculture, University of Maragheh, Iran during 2015 growing season. Treatments included sole planting of peppermint and faba bean and intercropping patterns with ratios of 1:1, 1:2, 2:1, 2:3, 3:2, 1:3 and 3:1 (peppermint: faba bean). The highest number of pods per plant (5.4), seeds per pod (3.7) and 100-seed weight (118.4 g) were achieved in the ratio of 2:3. The highest seed yield of faba bean per occupied unit of land when the latter species were planted with the ratios of 2:3 (268.3 g m-2) and 1:3 (250 g m-2). The highest seed yield of faba bean per intercropped unit of land area was related to faba bean sole cropped (189.8 g m-2) and 1:3 (187.5 g m-2) cropping pattern. Also, the highest dry mass yield of peppermint per occupied unit of land area was obtained in the 2:3 treatment (629 g m-2) with no significant difference with 3:2 and 1:3 treatments. The highest dry mass yield of peppermint per intercropped unit land area was observed in the peppermint sole cropped (320 g m-2) and ratio of 3:2 (303 g m-2) with no significant difference with 2:1, 2:3 and 3:1 cropping patterns. The highest peppermint essential oil percentage (2.15%) and essential oil yield (5.61 g m-2) were related to 2:3 and 3:2 treatments. In all cropping patterns (except of 1:1 treatment), the LER value was higher than 1, while LERs value was higher than 1 in 2:3, 3:2 and 1:3 treatments. The greatest value of LERs (1.31) was achieved in 2:3 cropping pattern. In conclusion, based on faba bean seed yield, peppermint essential oil content and yield and LERs, the ratio of 2:3 for peppermint:faba bean was superior to other treatments.