بررسي شگردهاي انتقادي در شعر پروين اعتصامي

پروين اعتصامي(1320-1285ش)، از شاعران برجسته‌ي دوره‌ي رضاشاهي محسوب مي‌گردد؛ عصري كه غلبه‌ي نظام سانسور و فشار اختناق حاكم بر آن، امكان طرح مستقيم انديشه‌هاي اجتماعي و بيان نقد‌هاي سياسي را به‌شدّت سركوب نمود. امّا پروين، با استفاده از شيوه‌اي خاص و با تكيه بر خلاقيّت هنري و استعداد شاعري خويش به سبكي ويژه در نقد دست يافت كه ضمن گريز از فشارهاي موجود، آزادي او را نيز در جهان شعري به دنبال داشته است. استفاده از شگردهايي چون مناظره‌پردازي، تمثيل‌سازي، بهره‌گيري از طنز و گسسته‌سرايي و... و نيز ويژگي‌هاي مختلف ساختاري در بافت شعري، امكانات جالبي در حوزه‌ي نقد سياسي و اجتماعي در اختيار او نهاده است. در نتيجه انتخاب راه‌كارهايي براي آفرينش متني چند بعدي و لايه‌لايه، به طرح غيرمستقيم نقد و نظرات سياسي و اجتماعي او منجر شده است تا با ايجاد نوعي خودسانسوري كه در مورد اعتصامي بيش‌تر به رويكردي اعتلا‌يافته و زيركانه قابل تعبير است، بعد هنري شعرهايش را نيز تقويت نمايد. بدين‌ترتيب مقاله‌ي حاضر با هدف تحليل جوانب مختلف اين موضوع و بررسي شيوه‌هاي انتقادي پروين، نقد شعر او را با تكيه بر شيوه‌اي تحليلي- آماري در دستور كار قرار داده است.