كيفيت بيداري قهرمان درون در داستان « ماهي سياه كوچولو »

در ميان نويسندگان قبل از انقلاب، داستان­هاي صمد بهرنگي جايگاهي خاص دارند؛ زيرا ماهيت تمثيلي و نمادين داستان­هاي او در كنار ظرفيت­هاي روايتگري آن­ها، در خدمت تيپ­سازي همسو با تفكر ايدئولوژيكي اوست. تلاش بهرنگي براي ارائة آرمانشهر ايراني در داستان­هايش با تمركز بر قهرمان ­سازي، به داستان­هاي او ازجمله داستان­هاي كودكانة او ظرفيت­هاي تحليل روان­شناختي داده است. اين پژوهش به شيوة توصيفي ـ تحليلي با تأكيد بر چهارچوب نظري «بيداري قهرمان درون» مورد نظر كارل پيرسون و هيو كي‌مار و تلفيق آن با نظرية «سفر قهرمان» كمپبل تلاش كرده‌ به اين مهم دست يابد. از نتايج تحقيق برمي­آيد كه شخصيت­ «جستجوگر» -كه ماهي سياه كوچولو در داستان نماد آن است و از دوست­داشتني­ترين كهن­الگوي شخصيتي بهرنگي- قهرماني است كه در مسير سفر قهرمانانة خود در مواجهه با كهن­الگوهاي «جنگجو» و «نابودگر» به كمك كهن­الگوهاي «حامي» به وادي «تشرف» قدم مي­نهد و به آزادي و رهايي دروني؛ يعني همان بيداري قهرمان درون، دست مي­يابد. تكرار و به تعبيري حلول خصايص كهن­الگويي «ماهي سياه كوچولو» در ماهي­ قرمز كوچولوي پايان روايت، علاقة صمد را به نمايش استمرار اين چرخه در ميان جامعه نشان مي­دهد؛ يعني تقويت و زنده ­نگه داشتن «حس جستجوگري» و «اعتراض» در نهاد آزادة كودكان هم عصر خويش و نسل آينده.