تأثير آموزش مبتني بر رويكرد پذيرش و تعهد بر كاهش رفتارهاي خودشكن تحصيلي دانشجويان: براساس بسته آموزشي تدوين شده

Effect of Education based on Acceptance and Commitment Approach in Reducing students’ Self -Defeating Behaviors: According to the educational package developed

مقدمه: رفتارهاي خودشكن، اعمالي هستند كه آگاهانه و از روي عمد انجام مي ­شوند و علي­ رغم پيامدهاي اوليه مثبت، در نهايت منجر به شكست مي­ شوند. پژوهش حاضر با هدف تهيه بسته­ ي آموزشي مبتني بر رويكرد پذيرش و تعهد بر كاهش رفتارهاي خودشكن تحصيلي دانشجويان انجام شد. روش ها: پژوهش از نوع چندروشي و در دو مرحله انجام گرفت. مرحله اول شامل تدوين و اعتباريابي بسته‌ي آموزشي با استفاده از روش تحليل محتوا و مرحله دوم جهت تعيين اثربخشي برنامه آموزشي از روش نيمه­ آزمايشي با طرح پيش ­آزمون ـ پس­ آزمون با گروه كنترل بود. جامعه آماري شامل دانشجويان مقطع كارشناسي دانشگاه ولي­ عصر رفسنجان در سال تحصيلي 96-1395 بودند. 300 نفر از دانشجويان با روش نمونه ­گيري تصادفي خوشه­ اي چندمرحله‌اي انتخاب و براي غربال گري آزمودني‌هاي داراي رفتار خودشكن از پرسشنامه شناخت و رفتار خودشكن استفاده شد. درنهايت 40 نفر از دانشجويان داراي رفتار خودشكن جهت اجراي برنامه ­ي آموزشي انتخاب و به‌صورت تصادفي در دو گروه آزمايشي (20 نفره) و گروه گواه (20 نفره) جايگزين شدند. به­ منظور تحليل داده­ ها از نرم­ افزار آماري SPSS استفاده و نتايج در قالب روش­ هاي آماري تجزيه و تحليل واريانس مختلط گزارش شد. يافته ها:نتايج تحليل واريانس مختلط داده‌ها (557/28=p<0/0001, F) نشان داد كه نمرات گروه آزمايشي در مقايسه با گروه كنترل به‌طور معني­ داري در رفتارهاي خودشكن تحصيلي كاهش نشان مي‌دهد، همچنين نتايج نشان داد كه رفتار خودشكن آزمودني‌ها از پيش ­آزمون تا پيگيري با كاهش معني­ داري همراه بوده است (170/67=p<0/0001, F). نتيجه گيري: نتايج نشان داد كه بسته آموزشي تدوين شده براساس رويكرد پذيرش و تعهد داراي اعتبار بوده و منجر به كاهش رفتارهاي خودشكن مي‌شود و در مجموع پژوهش حمايتي تجربي براي برنامه آموزش مبتني بر پذيرش و تعهد در كاهش رفتارهاي خودشكن در بين دانشجويان فراهم مي‌كند.

Introduction: Self-defeating behaviors refer to the conscious and deliberate actions in spite of preliminary positive consequences, ultimately lead to a person's defeat. The present study aimed to develop an educational package based on the acceptance and commitment approach to reduce the students' educational self-defeating behaviors and determine its effectiveness. Methods: This study has been done in 2 stages using multiple methods. First stage include developing and accreditation of educational package using content analysis method and second stage using quasi experimental with pre-test and post test design with control group for determining educational curriculum efficacy. Statistical population consist of undergraduate students of Vali Asr University of Rafsanjan in 2016-2017. 300 students were selected through random multi-stage cluster sampling .A questionnaire of knowledge and self-defeating behaviors was used for screening subjects with self-defeating behaviors. finally 40 students with self-defeating behaviors were selected and replaced in 2 groups of experimental and control group randomly each of 20 .Data were analyzed using statistical analysis and Multivariate analysis of variance through SPSS. Findings: findings showed scores of experimental group has significantly reduced in comparison with control group in educational self-defeating behavior (P <0.0001, F=557.28) also Self-defeating behaviors have been significantly reduced with pre-test and follow-up (P <0.0001, F=170.67) . Conclusion: Results show that educational package based on the acceptance and commitment approach is valid and leads to decreasing Self-defeating behaviors. Overall, this research provides a protection for acceptance and commitment training in reducing self-defeating behaviour.