نظريه تأويل ظواهر ديني نزد محمدباقر مجلسي

مجلسي، برخلاف برخي انديشمندان كه تأويل را ناظر به واقعيت خارجي مي‌دانند، آن را ناظر به معاني الفاظ تلقي مي‌كند. وي تأويل ظواهر را از مقوله استعمال مجازي قلمداد مي‌كند و تأويلات رمزي باطنيه و فلاسفه و عرفا را مردود مي‌داند. مجلسي با تأويل متون ديني مواجهه‌اي روشمند دارد. وي جواز تأويل را مشروط به اموري مي‌داند كه مخالف‌نبودن معناي مؤول با ادله عقلي و ضروريات دين، مناسبت با ظاهر كلام، مطابقت با ديگر ظواهر و موافقت با سياق از آن جمله است. چنان‌كه اموري همچون مخالفت معناي تأويلي با اجماع، ناتمام‌بودنِ دليلِ اعراض از معناي ظاهري و صراحت لفظ در معناي ظاهري از جمله موانع تأويل نزد او است. وي بر اساس اين ضوابط در مواضعي به تأويل متون ديني همت گماشته است. در عين حال، در مقابل برخي تأويلات به‌شدت موضع‌گيري كرده و آنها را مردود دانسته است.