رگه‌هايي از رأي‌گرايي در انديشه و عملكرد اجتهادي زراره بن اعين

زراره بن اعين فقيه، متكلم و محدث امامي، يكي از شخصيت‌هاي جريان‌ساز كوفه در سده دوم است. وي در عرصه‌هاي گوناگون فقهي، كلامي و حديثي فعاليت‌هاي چشمگيري در ميان اماميه داشته است. هرچند او از نظر رجالي و حديثي شخصيتي شناخته‌شده است، اما عملكرد اجتهادي وي تاكنون به دلايل مختلفي تبيين نشده است. نوشته حاضر در صدد است انديشه‌ها و عملكرد اجتهادي زراره را با روش تحليل گزاره‌هاي رجالي و حديثي متعلق به وي با نگاهي بسترشناسانه و با توجه به نوع پرسش‌هايي كه وي مطرح كرده است تبيين كند تا روشن شود كه او در انديشه‌هاي خود چقدر از نصوص فراتر مي‌رفته است. نيز نگرش وي به نصوص و ميزان پاي‌بندي به آنها را نيز تا حدودي تبيين مي‌كند. فرض بر آن است كه او در عين حالي كه خدمات ارزنده‌اي در حوزه حديثي انجام داده است، عنصر رأي‌گرايي در عملكرد اجتهادي‌اش به‌روشني ديده مي‌شود، چنانچه مي‌توان نشانه‌هاي آن را در برخي آرا و ديدگاه‌هاي فقهي و كلامي وي ديد؛ و نيز ادامه آن را در شاگردان فطحي وي مانند ابن‌بكير رديابي كرد.