ميزان هم خواني آراء اهل سنت پيرامون فاعليت انسان با مسئله «امر بين الامرين»

فاعليت انسان و چگونگي ارتباط آن با ارادۀ الهي از ديرباز مورد توجه متكلمان و فيلسوفان بوده است. متكلمان اهل سنت با مباني گوناگون، گرايش هاي جبرگرايانه يا تفويضي را در قالب تقريرهاي مختلفي تبيين كرده اند. اين مقاله با بررسي اين گرايش-ها در تلاش است ميزان هم‌خواني آن‌ها را با نظريۀ «امر بين الأمرين» روشن سازد. هرچند قرائت هايي كه به صراحت از جبر يا تفويض حمايت مي‌كنند، هيچ‌گونه قرابتي با نظريۀ امر بين الأمرين ندارند، اما تبيين برخي متكلمان اگرچه بر فاعليت انسان تأكيد دارد، نهايتاً اين تفاسير يا به جبر انجاميده، يا آن‌كه تبيين آن‌ها عقيم و بي نتيجه مانده است. تفسير برخي متكلمان ديگر اهل سنت نيز، چيزي جز تناقض‌گويي نيست، زيرا فعل انسان را هم مخلوق خداوند مي دانند و هم تأكيد مي‌كنند خودِ فعل خدا نيست.