تحليل ناهمگوني غير سيستماتيك گزينه‌ها در انتخاب مقصد، شيوه و هم‌زمان مقصد شيوه (نمونه موردي: سفرهاي خريد شهر قزوين)

انتخاب مقصد و شيوه نقش مهمي در تحليل تقاضاي سفر و در پي آن ارزيابي سياست­ها ايفا مي­كند. اكثر محققان به‌منظور بررسي اين دو انتخاب از مدل لوجيت چندجمله­اي استفاده نموده­اند كه از ضعف در نظرگيري توزيع مستقل و يكسان گامبل براي تمامي عبارت­هاي خطاي تابع مطلوبيت رنج مي­برد. به اين سبب اين مدل قادر به بررسي ناهمگوني غير سيستماتيك گزينه­ها نيست. مدل مقدار حدي با ناهمساني واريانس با فرض توزيع مستقل و غير يكسان گامبل قادر به تحليل گزينه­هايي با مطلوبيت ناهمگون غير سيستماتيك است. هدف از اين مقاله تحليل ناهمگوني و مقايسه مدل­هاي لوجيت چندجمله­اي و مقدار حدي با ناهمساني واريانس در انتخاب مقصد، شيوه و هم‌زمان مقصد شيوه است كه براي نمونه موردي سفرهاي خريد ساكنين شهر قزوين اجرا مي­شود. در اين مقاله سه گزينه انتخاب مقصد بر اساس فاصله محل خريد تا محل سكونت و سه گزينه پياده­روي، اتومبيل شخصي و اتوبوس براي شيوه سفر (جمعاً 9 گزينه در انتخاب هم‌زمان مقصد شيوه سفر) منظور مي­شود. نتايج مقايسه مدل­هاي پرداخت­شده براي 1570 نفر سفر بر اساس ضوابط گوناگون (مانند مقدار لگاريتم احتمال و ضريب نيكويي برازش)، حاكي از برتري مدل مقدار حدي با ناهمساني واريانس در انتخاب مقصد و انتخاب شيوه و برتري مدل لوجيت چندجمله­اي در انتخاب هم‌زمان مقصد شيوه است. مشاهده مي­شود كه با افزايش تعداد گزينه­ها، فرض توزيع مستقل و غير يكسان عبارت خطا باعث افزايش قدرت توضيح­دهندگي مدل نمي­گردد و سفر كنندگان در طي فرآيند تصميم­گيري عوامل مشاهده نشده در توابع مطلوبيت را مستقل و با توزيع يكسان در نظر مي­گيرند. نتايج اين مقاله از محدوديت­هاي روي گزينه­ها كاسته و محقق را قادر به در نظر گرفتن گزينه­هاي متفاوت­تر و به‌تبع آن نزديك­تر به واقعيت مي­سازد.