برهان مفهوم گرايي بر اثبات وجود خدا

Conceptualistic Argument for the Existence of God

يكي از تقريرهاي برهان جهان‌‌‌‌شناختي با برهان مفهوم‌‌‌‌گرايي شناخته مي‌‌‌‌شود. اين برهان با تكيه بر فرضيۀ صدق در دلالت‌‌‌‌شناسي منطق موجهات، بر آن است تا به اثبات وجود خدا بپردازد. با توجه به اينكه گزاره برآيند ذهن است و بدون ذهن گزاره‌‌‌‌اي وجود نخواهد داشت، طرفداران اين برهان بر اين عقيده‌‌‌‌اند كه وجود گزاره‌‌‌‌هاي صادق در همۀ جهان‌‌‌‌هاي ممكن، نشان‌‌‌‌دهندۀ وجود خداست؛ زيرا با توجه به اينكه در همۀ جهان‌‌‌‌هاي ممكن، ذهن انساني و مانند آن وجود ندارد، پس بايد ذهن الوهي وجود داشته باشد تا گزاره‌‌‌‌هاي صادق بدان وابسته باشند. نويسنده علاوه بر نقل تقريرهاي مختلف اين برهان، هر يك از آن‌‌‌‌ها را نيز نقد و بررسي كرده است و در پايان با استناد به ديدگاه‌‌‌‌هاي فيلسوفان مسلمان در بارۀ وحدت جهان، آن را بي‌‌‌‌اعتبار دانسته و به سبب پرهيز از به درازا كشيده شدن بحث و نيز بي‌‌‌‌ارتباطي با موضوع اين نوشتار، دلايل وحدت جهان را مطرح نكرده و تنها بدان ارجاع داده است.