جايگاه فطرت در منظومۀ معرفتي حكيم شاه‌آبادي

The function of Fitrah theory (the inborn position of human) in the intellectual system of Hakim Shahabadi

آيت‌الله ميرزا محمدعلي شاه‌آبادي از بنيان‌گذاران نظريه فطرت در قرن اخير به‌شمار مي­رود. رهيافت شاه ­آبادي به نظريۀ فطرت، درون ­ديني و احيانا آميخته با رويكرد ذوقي و عرفاني است. درعين‌حال بيشتر نظريه ­پردازي ­هاي وي از پشتوانۀ فلسفي و عقلاني برخوردار است. اثبات اصول اساسي مذهب (اثبات واجب، نبوت و امامت عامه و معاد) براساس مقتضيات فطرت از طرق متعدد، استناد به مقتضيات فطرت در برخي مباحث فلسفي (نفي ماهيت، مكان­ مندي، جسمانيت، ...از واجب تعالي) و همچنين علم النفس، ارائۀ تحليلي جامع از فطري بودن دين و تمسك به اقتضائات فطرت براي سير و سلوك و خودسازي، مهم­ترين نوآوري­ هاي وي در اين باب قلمداد مي­شود. مهم­ترين عامل توفيق شاه­آبادي در پديد­آوردن اين نو­آوري­ ها، اهميت دادن او به آموزه­ هاي كتاب و سنت و تأمل عميق در آن‌هاست.

Ayatollah Mirza Mohammad Ali Shah Abadi is the founder of the Fitrah theory in the last century. The Shāhābādī`s approach to this theory is religious and mystical. At the same time, most of his theorizing has a philosophical and rational backing. Proving the basic principles of Islam (the existence of God, prophecy, imamate and resurrection) by the requirements of  humannature, referring to the Fitrah in some philosophical issues as well as The Philosophical Psychology, are  of the most important of his innovations. The most important factor in the success of Shahabadi in these innovations is his deep reflection on the teachings of Quran and the Hadith.