مؤلفه هاي پديدارشناسي هوسرلي در شناخت شناسي مثنوي معنوي

The Components of Husserl’s Phenomenology in the Epistemology of Mathnavi Ma'navi

مثنوي معنوي جلال­الدين محمد مولوي(604-672ه.ق) دربردارنده شناخت­ شناسي ويژ­ه­اي است كه شناختن آن در فهم جايگاه اثر و تفكر شاعر اهميت زيادي دارد. مؤلفه ­هاي اين شناخت­شناسي، گاه به­طور شفاف بيان شده است و گاه از متن داستان­ها و عملكرد شعرشناختي قابل پيجويي است. اين پژوهش كه مبتني بر مطالعۀ استقرايي، بررسي و تحليل شواهد متعدد از مثنوي معنوي و تطبيق آن با مباني نظري پديدارشناسي هوسرلي است، نشان مي­دهد كه مهمترين مؤلفه ­ها و الزامات شناخت­شناسي مثنوي با مباني نظري و الزامات عملي پديدارشناسي هوسرلي (فنومنولوژي) همخواني دارد و اين دريچه­ها قرن­ها پيش در تفكر مولوي گشوده شده است. مشتركات قابل تطبيق شناخت­شناسي مثنوي و پديدارشناسي هوسرلي عبارت است از: اعتقاد به نگرش استعلايي و محوريت «من» انديشه ­­مند(اگو) يا «من زفت»، تعليق پيش­فرض­ در كنش شناختي، ردّ دانش نقلي و تقليدي، تأكيد بر محوريت ادراك بي­واسطه، شهود، تجربه فردي و دانش تحقيقي، باور داشتن به ادراك حسّي در مورد پديده­ هاي مادي و امور دنيوي، فراواقع‌جويي و نگاه ماورايي، اعتقاد به تأويل. تحليل نشان مي‌دهد كه كنارزدن حجاب، كشتن نفس و انزواطلبي عرفاني كه درحقيقت به منظور مراجعه به خود شيء، حذف حواشي كنش شناختي، كسب ادراك شهودي صورت­ مي­گيرد، همخوان با رويكرد پديدارشناسي است.

Mathnavi Ma’navi of Jalal ad-Din Mohammad Mawlavi (Rumi) (604-672A.Hj.) contains particular epistemology which is a key element in understanding the poet’s thoughts and works. The components of this epistemology are sometimes expressed transparently and sometimes they can be understood or inferred from the poetics, considerations, and the conclusion of the speeches and stories. This descriptive-analytic research, based on the inductive study of the text and comparing Mawlavi and Husserl’s ideas, shows that the major components and requirements of epistemology of Mawlavi in Mathnavi are consistent with the theoretical and practical requirements of Husserl's phenomenological approach. It means that these views have been opened to Mawlavi’s epistemology from long time ago. These components are: transcendental attitude and belief in meditative Ego, suspension of presupposition in the cognitive activity (Epoch), rejection of traditional and imitative knowledge, overemphasis on direct perception, intuition and personal experiences, multi-dimensionality of phenomena and giving a new definition to everything and paraphrasing. The analysis indicates that the ideas such as deletion of Hejab (cover or veil), killing of Nafs (the sensual ego) and mystical isolation actually match the phenomenological approach because of referring to objects; deletion of the margins of cognitive activity and achieving intuitional perception.