بررسي بلاغي دلالت‌هاي زبان بدن در قرآن كريم (مطالعه موردي: زبان دست)

زبان بدن، تكنيكي ارتباطي به شمار مي‌رود كه انسان‌ها از آن براي بيان احساسات و دلالت‌هاي مختلف بهره مي‌گيرند. زبان بدن، ترجمان حالت‌ها و انديشه‌هاي آدمي است. اين مهارت ارتباطي در گسترۀ علم لغت، روان‌شناسي رفتاري و تربيتي قرار دارد. زبان بدن در متون ادبي و قرآن كريم به كرّات مورد استفاده قرار گرفته است. فراگيري اصول و فنون زبان بدن، اقدام مؤثري براي رمزگشايي بسياري از دلالت‌هاي نهفته در عبارات است و اين امر براي پژوهشگران قرآني بسيار مهم مي‌نمايد؛ زيرا با بازگشايي رمز آيات، مي‌توان از روساخت به ژرف‌ساخت معنايي آن‌ها پي برد. در اين مقاله علاوه بر تعريف زبان بدن و ارائۀ تاريخچۀ مختصري از اين علم، به ذكر دلالت‌هاي زبان بدن در قرآن كريم با تأكيد بر زبان دست و شرح نكات بلاغي آن‌ها پرداخته شده است. مهم‌ترين دلالت‌هاي زبان دست در قرآن را مي‌توان: بخل، تأسف، ترس، سكوت، غم، تعجب و حيرت برشمرد. از جمله نكات بلاغي آيات زبان بدن مي‌توان به آرايه‌هايي نظير استخدام جز به جاي كل، تشبيه و استعاره اشاره نمود. قرآن كريم، زبان بدن را مهارت ارتباطي هر دو گروه مؤمنان و كفار دانسته است. با اين تفاوت كه كفار از اين سازوكار ارتباطي براي استهزاء، انكار و تحقير و مؤمنان براي بيان اندوه، مسرت، شرم و شگفتي استفاده نموده‌اند.