بررسي محتوايي رمان فلسطين ازآغاز قرن بيستم تا 1948

رمان فلسطين همچون رمان ساير كشورهاي عربي، زاييدۀ نهضت ادبي است. در اين بررسي تلاش شده است تا با شيوۀ توصيفي تحليلي و لحاظ كردن شرايط سياسي، اقتصادي و اجتماعي فلسطين، محتواي رمان اين سرزمين، از آغاز قرن بيستم تا 1948 مورد بررسي قرار داده شود. در ادبيات فلسطين، عوامل نهضت ادبي نيرو محركۀ رمان فلسطين گرديد. رمان­هاي غربي، ترجمه و در روزنامه­ ها و مجلاتي كه در چاپخانه ­هايي كه در فلسطين تأسيس شده بودند، چاپ مي­شدند. با توجه به گسترش تأسيس مدارس و افزايش سطح سواد عمومي تمايل به خواندن مطبوعات و آثار ترجمه شده نيز افزايش يافت و همين امر مترجمان را ترغيب به ترجمۀ آثار بيشتري مي­كرد. وقتي برخي مترجمان به سطحي از مهارت و آگاهي رسيدند، دست به تأليف زدند و آثاري را خلق نمودند كه سنگ بناي رمان فلسطين به شمار مي­رود. گرچه بسياري از آثار از ميان رفته ­اند و نمي­توان به شكلي دقيق در محتواي آن وارد شد، اما بررسي­ها نشان مي­دهد كه موضوع مقاومت مردم عليه مهاجران يهودي، موضوع فروش زمين­ها و تلاش يهود براي سيطره بر فلسطين از موضوعات اصلي اغلب اين آثار به شمار مي­رود. بررسي محتوايي رمان اين دوره نشان مي­دهد موضوع فلسطين و مهاجرت يهوديان به اين سرزمين و مشكلات ناشي از آن، تا پيش از 1948 نيز وجود داشته، اما چندان جدي و مهم نبوده است. حتي از لحاظ كمّي نيز، رمان­هاي چنداني نوشته نشد كه بتواند بيانگر آلام و آمال مردم فلسطين باشد.