بررسي روايت‌شناسانه طوطي‌نامه

بررسي متون ادبي از منظر روايتشناسي مي‌تواند موجب شناخت بيشتري از ابعاد گوناگون متن گردد و لايه‌هاي پنهان آن را براي خواننده آشكار سازد. طوطي‌نامه يكي از مشهورترين كتاب‌هاي داستاني در ادبيات فارسي است كه ضياء نخشبي آن را در قرن هشتم بر اساس قصه‌هايي كه ظاهراً اصلي سانسكريت داشته، به نثر ساده فارسي بازنويسي كرده‌است. در مقاله حاضر، بر اساس نظريه روايي ژنت اين متن تحليل و بررسي شده‌است. در اين متن، با يك راوي برون‌داستاني(نويسنده) و يك راوي درون‌داستاني(طوطي) مواجه هستيم و بيشترين ميزان مشاركت در امر روايتگري بر عهده راوي درون‌داستاني است. كانوني‌شدگي و كانوني‌گري در اين متن، از دو جنبه راوي برون‌داستاني و راوي درون‌داستاني بررسي شده‌است. در طوطي‌نامه با زمان‌هاي تقويمي روبه‌رو نيستيم و زمان عموماً به صورت كلي مطرح مي‌شود.در برخي از بخش‌هاي متن، نويسنده با حذف و كوتاه كردن برخي توصيفات، سعي در فشرده‌سازي زمان دارد و نيز در روايت‌هاي طوطي‌نامه ترتيب زماني حوادث رعايت شده‌است. مكان در طوطي‌نامه به دو صورت مكان‌هاي كلي و مكان‌هاي خاص بيان شده‌است. از منظر انديشه و فضاي فكري، در طوطي‌نامه با يك انديشه غالب روبه‌رو هستيم و متني تك‌صدا داريم و هنگامي كه رفتاري در تضاد با انديشه حاكم در متن، از سوي يكي از شخصيت‌ها سر مي‌زند، منجر به سركوب و نابودي وي مي‌شود.