تحليل وجه‌هاي غنايي در داستان‌هاي عاشقانه (با تكيه بر خسرو و شيرين و ليلي و مجنون نظامي)

با توجه به اينكه شعر غنايي نوعي شعر كوتاه و غير روايي است كه به بيان احساسات مي‌پردازد، اين سؤال مطرح است كه چگونه مي‌توان داستان‌هاي بلند عاشقانۀ ادبيات فارسي را ذيل نوع ادبي غنايي جاي داد. با بررسي داستان‌هاي عاشقانه از منظر نقد نوع غنايي، اين مطلب آشكار است كه در داستان‌هايي كه ماجراي عشقي براي گوينده مهم‌تر از ماجراي روايي است، وجوه مختلف بيان عاطفه بر اصل روايت سايه افكنده‌است. بنابراين، وجه‌هاي گوناگون غنايي، مانند تغزّلي، مرثيه‌اي، شكوائيه‌اي، خنيايي و نيايشي همواره روايت را متوقّف كرده، به شعر صبغۀ غنايي داده‌است. در اين مقاله، با تحليل ساختاري اين وجه‌ها در داستان خسرو و شيرين و ليلي و مجنون نظامي، نشان داده مي‌شود كه چگونه وجه‌هاي مختلف احساس شاعر و شخصيت‌هاي داستاني در متن مورد توجه قرار گرفته‌است. از اين رو، خوانندۀ اين متون به جاي مواجهه با تعليق داستاني، بيشتر با توصيف جنبه‌هاي گوناگون عاطفه مواجه مي‌شود. در اين داستان‌ها بهتر است اصطلاح «غنايي» با كاربردي وجهي به كار برده شود نه «نوعي».