رويكرد شناخت‌درماني و بررسي دو تحريف ‌شناختي (تعميم مبالغه‌آميز و نتيجه‌گيري شتابزده) مبتني بر تمثيل‌هاي مثنوي مولوي

تضادها، ناسازگاري‌ها، اختلاف‌ها، تغييرها و تبديل‌هاي سريع و پياپي دنياي امروز، ممكن است انسان معاصر را به چالش‌هاي جدّي، بي‌امنيتي رواني و اجتماعي دچار كند؛ همچنين گاه تحريف باورها و شناخت‌هاي انسان به نوعي نارضايتمندي مي‌انجامد. كسب مهارت‌هاي لازم براي تغيير نگرش‌هاي ناسازگارانه و سازگاري با خويشتن و جهان بيرون ازجمله راهكارهاي ايمني در برابر اين چالش‌هاست. در روان‌درماني به‌طورعام و در درمان‌هاي شناختي ـ رفتاري به‌طورخاص، تجربه نوعي تغيير در مسير مطلوب، به افراد آموزش داده مي‌شود. اين آموزش‌ها در چارچوب ساختارمندِ تمثيل‌ها و قصه‌ها بسيار مفيد و مؤثر است؛ توضيح و تبيين برخي مفاهيم پيچيده‌ براي افراد بسيار دشوار است و با استفاده از تمثيل اين مفاهيم به‌صورت كاملاً ساده و عيني بازآفريني مي‌شود؛ همچنين با تمثيل افزون‌بر اينكه تفكر انتزاعي فرد برون‌سازي مي‌گردد، به شكل مفاهيم ملموس نيز ترجمه مي‌‌شود. تمثيل‌هاي مثنوي مولانا، به سبب ويژگي‌هاي خاصي، جايگاه مهمي در درمان‌هاي شناختي دارد؛ ساختار مناسب، نكته‌هاي ظريف در چگونگي ارائه تمثيل در متن و فرايند انتقال مفاهيم، پيوند مفاهيم نظري و انتزاعي با تصاوير روشن و پويا، ازجمله اين ويژگي‌هاست. در اين جستار مبحث شناخت‌درماني و دو تحريف شناختي، ‌تعميم مبالغه‌آميز و نتيجه‌گيري شتابزده، مبتني بر چند تمثيل مرتبط با موضوع بررسي شده است.