اوزان و واحدهاي اندازه‌گيري در زبان خُتَني

به سبب كم بودن متون بازمانده از زبان‌هاي ايراني باستان و ميانه، دانش ما دربارۀ واژه‌هايي كه براي اندازه‌گيري اوزان و واحدهاي طول و عرض به‌كار مي‌رفته بسيار اندك است. اما در مقايسه با زبان‌هاي ايراني ميانۀ غربي، در متون ديني و غيرديني به‌جامانده از زبان ختني كه يكي از زبان‌هاي ايراني ميانۀ شرقي است واژه‌هاي نسبتاً زيادي در اشاره به اوزان و واحدهاي اندازه‌گيري وجود دارد. اين اوزان گاه صرفاً براي اندازه‌گيري مادهّ‌اي خاص به‌كار رفته و گاه براي توزين مواد گوناگون استفاده شده است. برخي از اين واژه‌ها بومي و داراي اصل و تبار ايراني هستند و برخي از آنها وام‌واژه‌هايي از زبان‌هاي ديگر به‌شمار مي‌آيند. در اين نوشتار به بررسي و طبقه‌بندي اين واژه‌هاي ختني بنابر نوع موادي كه در توزين آنها به‌كار رفته‌اند مي‌پردازيم و در موارد ممكن به اصل و تبار و معادل‌هاي آنها در ديگر زبان‌هاي رايج منطقۀ تركستان چين و زبان‌هاي ايراني اشاره مي‌كنيم.