سماع و موسيقي عرفاني در انديشه عرفاني فارابي

فارابي همگام با روحيه صوفيانه، به موسيقي نيز گرايش و علاقه وافري ابراز مي‌داشت. او طبيعتي متأمل داشت و از امور دنيوي اعراض مي كرد. اما آنچه در زندگي فارابي قابل توجه است اينكه تصوف فارابي در حد اعتدال و متفاوت از تصوف رايج زمانه خود بود؛ كسوت درويشي فارابي هيچ گاه او را از كار تحقيق و تعليم و كتابت باز نداشت و سماع عارفانه، نزاهت اخلاق، صحت مزاج و ناچيز انگاشتن امور دنيوي، نتيجه تصوف و موسيقي او بوده است. موسيقي و تصوف در وجود فارابي نه تنها همگام و همراز بوده‌اند بلكه زمينه‌هاي تأمل و تعمق انديشه او در مسائل علمي و فلسفي را فراهم آورده‌اند. شاهد اين مطلب، حوادث تاريخي و ساختار فكري و روحاني اوست كه به آن پرداخته خواهد شد. نگارندگان با بررسي آثار مختلف فارابي و شارحان او در اين مقاله سعي دارد تا اولاً تصوف فارابي را از تصوف رايج دوره اول و به معناي عام صوفيگري تميز دهند و ثانياً تأثيرات موسيقي را در طريقه صوفيانه فارابي تبيين نموده و حضور موسيقي به عنوان عنصر پيوند دهنده حيات فلسفي و عرفاني او را مورد تحليل و بررسي قرار دهد.