امامت و توحيد حقيقي؛ تفسيري عرفاني بر حديث سلسله الذهب

امام رضا(ع) در حديث «سلسله الذهب» خود را از شرايط كلمۀ اخلاص دانسته است؛ كلمه­اي كه دژ الهي است و هر كه در آن داخل شود، از عذاب الهي ايمن مي­ماند. با در نظر گرفتن مباني عارفان مي­توان اين حديث شريف را اينگونه توضيح داد كه هر يك از امامان معصوم، انسان كامل يعني جلوۀ تامّ الهي در اين عالَم است كه از نظر وجود‌شناسي و معرفت‌شناسي، واسطۀ بين حق و خلق مي­باشد. بنا بر آيات قرآن كريم، خداوند، ظاهر و باطن است. ظهور كامل خداوند، انسان كامل است كه بدون او، مرتبه شهادت ناقص مي­ماند. در واقع، حقيقت انسان كامل در مرتبه غيب است و ظهورش، امانتي از مرتبه غيب در مرتبه شهادت است. از آنجا كه ذات خداوند، غيب مطلق است، او را فقط از طريق امام معصوم مي­توان شناخت و چون امامان معصوم، نوري واحد و متّحد با حقيقت محمّديه هستند، شناخت امام زمان، در واقع معرفت به توحيد خداوند است. آدمي بعد از صفاي نفس و آراسته شدن به كمال علمي و عملي مي­تواند امام معصوم را درك كند و به بهشت الهي وارد شود.