قانون جزاي عرفي و نقش آن در شكل‌گيري حقوق كيفري ايران

قانون جزاي عرفي (1295. ش)، اولين قانون‌نامه ماهوي در تاريخ تحولات حقوق كيفري ايران مي‌باشد. اهميت اين قانون كه حدود 38 سال بعد از قانون نامه كنت (1258. ش) تنظيم شد اين است كه همچون قانون كنت زير بناي قانون‌هاي مجازات بعد از خود در ايران را تشكيل مي‌دهد. اين قانون از حيث تقسيم‌بندي نوين جرايم، مجازات‌ها و تفصيلي كه نسبت به قانون كنت داشته و تا زمان تصويب آن بي‌سابقه بوده، اهميت بسياري دارد. اين مقررات هم نشانگر تحولات حقوق كيفري ايران و هم نشان دهنده فرهنگ حقوقي و اجتماعي ايران يكصد سال پيش است. بسياري از نهادهاي حقوق كيفري كنوني ريشه در سال‌هاي گذشته، حتي پيش از مشروطه دارد. در عهد ناصري قانون مجازات فرانسه (مصوب1810. م) و برخي از قوانين حكومت عثماني ترجمه شدند ولي مورد قبول ناصرالدين شاه واقع نگشت. اين مقررات مورد نظر نصرت‌الدوله بوده است. در مقاله حاضر ابتدا به فرآيند تنظيم و تصويب قانون جزاي عرفي و سپس به گونه‌شناسي جرايم و كيفرها پرداخته مي‌شود.