دفاع مقابله به مثل از منظر رويه محاكم كيفري بين المللي

مقابله به مثل برگردان اصطلاح لاتين «تو نيز هم» است. اين اصطلاح بدين معناست كه «شما نبايد مرا مجازات كنيد، چراكه شما نيز مرتكب همان جرم شده‌‌ايد». اين دفاع نخستين بار در خلال محاكمات نورنبرگ در پرونده درياسالار داتيتز به صورت ضمني مورد پذيرش قرار گرفت. مبناي اصلي اين استدلال دكترين دستان پاك است كه به موجب آن «اگر يك طرف منازعه مرتكب جرايم معيني شود، دستانش براي تعقيب يا مجازات اتباع طرف مقابل به دليل ارتكاب جرايم مشابه پاك نيست».اخيراً محاكم كيفري جديدتر در پرونده صدام حسين و اسلوبودان ميلوسويچ هم با ايراد چنين دفاعي از سوي متهمان مواجه شدند. در واقع، اگرچه برخي به صراحت از بي‌‌اعتباري چنين دفاعي در برابر ارتكاب جرايم بين‌‌المللي سخن رانده‌‌اند، به دليل ابهام‌‌هاي موجود و عدم توجّه كافي حقوقدانان، اين دفاع همچنان توسط متهمان به جرايم بين‌‌المللي ايراد مي‌‌گردد و مشخص نيست كه حقوق كيفري بين‌‌المللي تا چه حد براي چنين دفاعي اعتبار قايل است. اين مقاله با بررسي رويه قضايي دادگاه نورنبرگ و ساير دادگاه‌‌هاي كيفري بين‌‌المللي به اين نتيجه مي‌‌رسد كه دفاع مقابله به مثل در جنايات عليه بشريت و نسل‌‌كشي نمي‌‌تواند دفاع مقبولي باشد، امّا در برخي جنايات جنگي و جرم تجاوز ارضي اين دفاع تحت شرايطي قابل پذيرش است.