مطالعه تطبيقي ماهيت جعاله در فقه اماميه، حقوق ايران و غرب

ماهيت جعاله از جمله موضوعاتي است كه در فقه و حقوق مورد اختلاف است. شناسايي ماهيت حقوقي جعاله به لحاظ شرايط تحقق و آثار و احكامي كه بر آن مترتب مي گردد، داراي اهميت است. هدف از اين مقاله اين است كه، ماهيت جعاله به لحاظ فقهي، حقوق ايران و حقوق غرب مورد شناسايي قرار گيرد. فقها و حقوق­دانان ديدگاه هاي مختلفي راجع به اين امر مطرح كرده­اند؛ در متون فقهي تفكيكي بين ماهيت جعاله عام و خاص صورت نگرفته است و فقها به طور كلي در اين باره اظهار نظر نموده­اند. در قانون مدني ماهيت جعاله به روشني تبيين نگرديده است و اصطلاح التزام به طور مطلق براي اشاره به ماهيت آن به كار رفته است. با توجه به تحليل هاي فقهي و حقوقي به نظر مي رسد جعاله مي­تواند مصاديق خارجي متنوعي داشته باشد؛ به اين صورت كه در هر مورد با توجه به اقتضائات آن مي­تواند در قالب عقد يا ايقاع يا تسبيب تعيّن پيدا كند. در حقوق غرب، در مورد جعاله ي خاص (ايجاب به شخص معين) اختلافي وجود ندارد و ماهيت قراردادي براي آن قائل هستند و آنچه مورد اختلاف است پيشنهاد پاداش به عموم است كه برخي سيستم ها، رويكرد قراردادي را پذيرفته­اند و برخي قائل به رويكرد تعهد يكجانبه هستند؛ به اين صورت كه نياز به قبول ندارد و علم و آگاهي عامل نيز لازم نيست مگر در قرارداد تصريح شود.