امامت در آيه مباهله از ديدگاه اماميه و اشاعره

Imamate in the Verse of Mubāhala in the View of Imāmīyya and Ash’arīs

آيه مباهله يكي از مهم‌ترين آيات قرآني است. اين آيه كه درباره مباهله مسلمانان با مسيحيان نجران است، هم حقانيت پيامبر(ص) را ثابت و هم رفعت، مقام و علو درجه اهل بيت را بيان مى‌كند. به همين دليل علما و مفسران بسياري از مذاهب مختلف اسلامي درباره اين آيه بحث كرده‌اند. با توجه به اهميت موضوع، در اين مقاله آيه مباهله به روش توصيفي ـ تحليلي از ديدگاه اماميه و اشاعره بررسي شده است. از مهم‌ترين يافته‌هاي اين تحقيق اين است كه اشاعره و اماميه بر حضور حسنين، حضرت فاطمه و علي(ع) در مباهله و دلالت «ابنائنا» بر حسنين و «نسائنا» بر فاطمه زهرا(س) اذعان دارند. همچنين اماميه و بيشتر علماي اشعري مصداق «انفسنا» را علي(ع) مي‌دانند؛ ولي بعضي از اشاعره آن را سبب افضليت ايشان نمي‌دانند و در مورد افضليت امام دو دسته شده‌اند: 1. تقديم در خلافت، تقدم در فضيلت است؛ زيرا تقديم مفضول بر افضل محال است و 2. تقدم در خلافت دليل بر افضليت نيست. گروه دوم مجبور شده‌اند كه قائل به جواز تقديم مفضول بر فاضل شوند و دلايلي براي آن ذكر كنند كه هيچ‌ يك از دلايلشان تمام نيست.

The Verse of Mubāhala (prayer curse) is one of the most important Quranic verses, concerning a Mubāhala meeting between Muslims and Najran Christians, which demonstrates Prophet Muhammad’s truthfulness and the sublimed place of his household (Ahl al-Bayt). Thus, many scholars and exegetes from different Islamic denominations have discussed the verse. Given the importance of the issue, in this paper we consider the views of Imāmīyya and Ash’aris with a descriptive-analytic approach. One of the most important findings of the research is that both Ash’aris and Imāmīs acknowledge the presence of al-Ḥasan, al-Ḥusayn, Fāṭima, and 'Alī in the event of Mubāhal, suggesting that “our sons” in the verse refers to al-Ḥasan and al-Ḥusayn, and “our women” refers to Fāṭima al-Zahrā. Moreover, Imāmīs and the majority of Ash’aris believe that “our souls” in the verse refers to ‘Alī, although some Ash’aris deny that this would assign any superiority to ‘Alī. Ash’aris are divided as regarding Imam 'Ali’s superiority: (1) priority for caliphate amounts to superiority in virtues, because it is impossible to make a less virtuous person prior to a more virtuous person, and (2) priority for caliphate is not evidence for superiority in virtues. The latter group acquiesced to the view that it is permissible to make a less virtuous person to a more virtuous person. They tried to support their view with objectionable arguments.