تدوين برنامه درمان با علاقه اجتماعي و ارزيابي اثربخشي آن بر رفتارهاي قلدري و قرباني نوجوانان

هدف: هدف پژوهش حاضر تدوين برنامه ‌درمان با علاقه اجتماعي و ارزيابي اثر‌‌بخشي آن بر رفتارهاي قلدري و قرباني نوجوانان بود. روش: روش تحقيق پژوهش نيمه‌آزمايشي و طرح آن با دو گروه‌ آزمايشي و دو‌گروه كنترل و ارزيابي به ‌صورت پيش‌آزمون، پس‌آزمون و پيگيري دو‌ماهه بود. جامعه ‌آماري را كليه دانش‌آموزان پسر قلدر و قرباني مدارس متوسطه دوره ‌دوم شهر ‌ابركوه در سال‌تحصيلي 95-1394 تشكيل دادند. به‌ منظور اجراي پژوهش، پس از انجام جامعه‌سنجي، از ميان دانش‌آموزاني كه بر‌اساس تحليل ‌نتايج‌‌ جامعه‌سنجي، تحت‌ عنوان قلدر و قرباني طبقه‌بندي شده بودند، تعداد 40 نفر دانش‌آموز به‌طور تصادفي به‌عنوان نمونه گروه‌ قلدر و نيز 40 نفر دانش‌آموز به‌طور تصادفي به‌عنوان نمونه گروه‌ قرباني‌قلدري انتخاب شدند؛ هر‌ گروه به‌طور تصادفي در دو گروه‌ آزمايشي و كنترل جايگزين شدند و پرسشنامه تجديدنظر شده قلدر/ قرباني الويس را در پيش‌آزمون تكميل نمودند. گروه‌هاي‌آزمايش به‌صورت جدا‌گانه، به ‌مدت 12 جلسه (در هر هفته دو جلسه) در برنامه‌ درمان با علاقه اجتماعي قرار گرفتند و گروه‌‌هاي كنترل هيچ‌گونه آموزشي دريافت نكردند. يافته ها: نتايج آزمون تحليل ‌واريانس يك‌راهه ‌آميخته نشان داد، برنامه‌ درمان با علاقه اجتماعي در گروه‌هاي آزمايش در مقايسه با گروه‌هاي كنترل همتاي‌خود، به‌طور معناداري كاهش رفتارهاي قلدري و قرباني را در مرحله پس‌آزمون و پيگيري داشته‌اند. نتيجه گيري: نتايج بيانگر اين است كه كمك به نوجوانان براي باز جهت‌دهي عقايد و اهداف خود و كاهش احساس كهتري و افزايش تعلق و علاقه‌اجتماعي باعث بهبود رفتار‌ها و كاهش رفتار‌هاي قلدري و قرباني در نوجوانان شده است.