بازتاب هويت ملي و مؤلفه‌هاي آن در شعر شاعران برجسته‌ي عصر مشروطه

وقايع عصر مشروطه تمامي جنبه‌هاي زندگي اجتماعي از جمله ادبيات را تحت تأثير قرار داده بود، شاعران اين دوره در نقش مصلحان اجتماعي ظاهر شدند و محتواي شعرشان را در خدمت بسط انديشه‌هاي جديد به‌ويژه هويت ملي و ملي‌گرايي قرار دادند كه در نتيجه شعر از حالت ذهنيت‌گرايي بيرون آمد و حالت عينيت‌گرا و رئاليستي يافت. در اين مقاله به شيوه‌ توصيفي ـ تحليلي عناصر و مؤلفه‌هاي هويت ملي در شعر شاعران برجسته‌ي عصر مشروطه ايران بررسي شده است و چهار مؤلفه مهم هويّت ملي: يعني زبان، تاريخ و فرهنگ، سرزمين و دين در شعر اين شاعران مقايسه شده است. در نهايت اين نتيجه به دست آمد كه از ميان مؤلفه‌هاي هويت ملي در شعر شاعران عصر مشروطه، مؤلفه‌ي توجّه به سرزمين و وطن بيشترين و مؤلفه‌ي زبان، كم‌ترين است؛ امّا دين اسلام نيز به دليل حضور تاريخي و مبارزه با استعمار در ميان شاعران عصر مشروطه به‌عنوان يكي از عناصر هويت ملي مورد توجّه قرار گرفته است. از اين روي هويّت ملّي و ناسيوناليسم ايراني برخلاف نوع اروپايي نه تنها ضدّ دين نبوده، بلكه رنگ ديني هم داشته است.