خوانش ياكوبسني سروده‌ي «ما همه كودكان ايرانيم»

سرود مدرسه با مطلع ما همه كودكان ايرانيم از اشعار كودكانه‌ي معاصر است كه محمدتقي بهار در بيست و يك بيت سروده و به نظر مي‌رسد نخستين شعر معاصر باشد كه به اصول هويت ملي به زبان ساده پرداخته است. بهار اشعار ديگري دارد كه مخاطب آن كودك و نوجوان است و نموداري از نگرش بهار را به مخاطب كودك نشان مي‌دهد. اين پژوهش بر آن است كه با روش توصيفي ـ تحليلي نقش‌هاي شش‎گانه‌ي زباني ياكوبسن را در «سرود مدرسه» و ويژگي شاعرانگي زبان نويسنده را معيار قرار دهد و دلايل تأثيرگذاري اين شعر را افزون بر دلالت‌هاي اخلاقي ـ تعليمي در پيوند با نظريه‌ي «ارتباط كلامي» ياكوبسن بيان كند. در اين نظريه، شش كاركرد ترغيبي، عاطفي، همدلي، ادبي، فرا زباني و ارجاعي مطرح است كه در ابيات شعرِ منتخب، كاركردهاي ترغيبي و همدلي به فراخور موضوع و مخاطب باهم آميختگي يافته‌اند. محوريّت كاركردهاي اخلاقي و مؤلّفه‌هاي تعليمي مهم‌ترين انگيزه در دو كاركرد ترغيبي و ارجاعي است. در نهايت در كودكانه‌‌گويي بهار، سطوح سه‌گانه‌ي شعري هر يك متناسب با نوع مخاطب توانسته است با حفظ تناسب موضوع، از نقش‎هاي زباني بهره گيرد و از ميان سه سطح زباني، ادبي و فكري، سطح فكري بيش از همه، كاركردهاي زباني را در خود گنجانيده است.