تفسير و تحليل نقش آيين عزاداري عاشورا در فرايند تمدني دولت شيعي صفويه

بدون عنوان

حكومت صفويه (907ـ 1135ق)، ويژگي­هايي­ دارد كه آن را نسبت به ادوار پيشين تاريخ ايران متمايز مي‌سازد. از جمله وجوه تمايزش، بُعد مذهبي است. اجراي آيين عزاداري عاشورا در دولت صفويان، از دغدغه‌هاي ديرينه و از عناصر اساسي هويت‌بخش و تمدن‌ساز در فرهنگ شيعه است؛ چندان‌كه صفويان، ساخت اجتماعي ايران را با تأكيد بر هويت مذهبي و ملي جديدي تعريف كردند. اين پژوهش، درصدد است با روش توصيفي ـ تحليلي، ضمن توجه به ضرورت كاربرد رويكردهاي جامعه‌‌شناختي در تحليل پديده‌هاي تاريخي، نقش آيين عزاداري عاشورا در فرايند تمدني دولت شيعي صفويه را در چشم‌انداز حيات سياسي، اجتماعي و اقتصادي جامعه به‌عنوان زيربنايي براي دوره‌هاي بعد (قاجار و ...) بررسي و تحليل نمايد. مبتني بر اين رويكرد، پرسش اصلي پژوهش پيش­رو اين است كه آيين عزاداري عاشورا در عصر صفويه از چه ويژگي‌هايي برخوردار بوده و آيا توانسته خود را به عنوان يك كانون پيشرو و تمدن‌زا معرفي كند؟ نتيجه بررسي­ها، نشان مي­دهد دولت صفويه با بهره­ مندي از عناصري چون: رسمي كردن مذهب تشيع، استقلال و آزادي سياسي حكومت، نفوذ اجتماعي روحانيان و گسترش آيين و شعاير شيعي و رسوخ آيين­هاي مذهبي در فرهنگ عمومي، به ­تدريج از كاركرد آيين عزاداري عاشورا در تمدن‌سازي، ايجاد انسجام و يك‌پارچگي در ايران آن ­زمان استفاده كرد.

فاقدچكيده