تحليل نظام شَوِشي در غزل كمال خجندي: رويكرد نشانه- معناشناختي

Analysis of Sensible/Stative system in Ghazals of Kamal Khojandi: A Semiotics Approach

كمال خجندي، غزل‌سراي نام‌آشنا و لطيف‌جان قرن هشتم و آغاز قرن نهم است. غزل هاي كمال، در مايه‌هاي عاشقانه، رندانه و ملامتي سروده شده است. ستايش عشق و رندي، تبيين فضاهاي مربوط به عشق، عشق‌بازي و عشق‌باري با حسي‌ترين وجه و تحقق نوعي فضاي همدلي و هم‌حسي، از بارزترين ويژگي‌هاي اين گونه غزل‌هاست. اين ويژگي‌ها، غزل كمال را در ارتباط با گفتمان‌هاي مختلف شَوِشي، عاطفي، حسي و جسمانه‌اي قرار مي‌دهد. مسأله‌اي كه اينجا طرح مي‌شود اين است كه راز معناپردازي و معناآفريني غزل كمال چيست و كدام ساختار و محتواي شعرش، كمال را به كامياب‌ترين فرهيختۀ مدرسۀ غزلسرايي سعدي تبديل كرده است. بر اساس اين، در پژوهش حاضر با رويكرد نشانه- معناشناسي گفتماني، نظام شوشي حاكم بر يكي از غزل‌هاي كمال مورد بررسي و تحليل قرار مي‌گيرد. پرسش اصلي پژوهش اين است كه نظام گفتماني شوشي بر اساس كدام ترفندها در غزل كمال ايفاي نقش مي‌كند و چگونه در فرايند معناپردازي و معنادهي اشعارش تأثير مي‌گذارد. در واقع اين مقاله با اتخاذ روش توصيفي- تحليلي، سعي دارد نظام شوشي را در غزل شمارۀ نوزده از ديوان كمال بررسي كند تا از اين رهگذر بتواند نظام گفتماني شعر او را معرفي كند. اين پژوهش، نشان مي-دهد كه جريان‌هاي مختلف شوشي، سرايتي و ادراكي- حسي در شعر كمال ايفاي نقش مي‌كنند. اين وضعيت از وجود نوعي نظام احساسي و عاطفي در زيرساخت غزل كمال، حكايت دارد.

Kamal Khojandi is a celebrated poet of the eighth and early ninth century. Love, rendi and malamati are topics that abound in his poetry. Praising love and rendi and presenting love-making scenes rare the most outstanding features of Kamal's poetry. This paper studies the stative system of ghazal number 19 of Kamal's divan in order to discuss the discourse system of his poetry, which has captivated hearts of many readers and has made him one of the most successful followers of Sa'di's school of ghazal. It is argued that there are many different stative, sensory-perceptual, and emotional layers in his poetry affecting the process of meaning -making and presenting his poem's disputatious system.