بررسي تطبيقي معناي اصالت وجود از نگاه صدرالمتألهين و آقاعلي مدرس زنوزي

اصالت وجود به همراه وحدت وجود، اساس حكمت متعاليه‌ي صدرالمتألهين است و دو معني دارد كه در معناي نخست، تنها وجود است كه عالمِ واقع را تشكيل مي‌دهد و ماهيت جز به‌ نحو مجازي، تحققي در خارج ندارد. اين معنا با وحدت شخصيه‌ي وجود، سازگار است. در معناي دوم، تنها وجود است كه تحقق بالذات دارد، اما ماهيت هم به‌ تبع وجود، در خارج تحقق دارد. اين معنا با وحدت تشكيكي وجود، مطابقت دارد. اگرچه صدرا معناي نخست را، كه ديدگاه نهايي اوست، بارها و به‌صراحت بيان كرده است، در مطالبي كه باعنوان براهين اصالت وجود آورده، فقط معناي دوم را اثبات كرده است و هدفش اين بوده است كه در مقابل طرفدارانِ اعتباري‌بودن وجود، بر تحقق خارجي وجود تأكيد ورزد، نه اينكه تحقق خارجيِ ماهيت را انكار كند. البته برخي‌از شارحان حكمت او به تكميل اين براهين براي اثبات معناي نخست پرداخته‌اند. آقاعلي مدرس زنوزي تنها مدعي معناي دومِ اصالت وجود است و براهين وي هم فقط همين معنا را اثبات كرده‌اند. وي از آن‌ رو كه منكر وحدت شخصيه‌ي وجود است، اعتقادي به معناي اولِ اصالت وجود نداشته، آن را در فلسفه‌ي خويش مطرح نكرده است.

فاقد چكيده مي باشد