تعريف، عينيت و تعداد صفات جوهر الهي در انديشۀ اسپينوزا

مسئلۀ صفات خداوند هم در حوزۀ مباحث الهياتي (كلامي) و هم فلسفي، اهميت ويژه‌اي دارد و مي‌توان از جهات مختلف معناشناختي، معرفت‌شناختي و هستي‌شناختي در خصوص آن به بحث نشست. اسپينوزا فيلسوف عقل‌گراي سدۀ هفدهم كه متافيزيك خود را مبتني بر تصور خدا به‌عنوان علت اولي و تنها جوهر موجود مي‌سازد، تصور تام خدا را به تصور صفات خداوند منوط مي‌داند و از اين مجرا به بحث‌هاي مختلفي در اين زمينه مي‌پردازد. در اين تحقيق سعي بر اين بوده است تا به پرسش‌هايي در زمينۀ تعريف، عينيت و تعداد صفات جوهر الهي در انديشۀ اسپينوزا پاسخ‌هاي نظام‌مند داده شود. روش تحقيق در اين مقاله توصيفي - تحليلي و بر اساس تحقيق كتابخانه‌اي - اسنادي است. به اختصار مي‌توان گفت كه اسپينوزا در ديدگاه نهايي خود، صفات را معرفت‌پذير، مقوّم ذات جوهر، عيني و ناوابسته به ذهن فاعل شناسا و از نظر عددي نامتناهي مي‌داند. او همچنين بين صفات خدا و خصوصيات او قائل به تمايز است. همچنين نشان داده خواهد شد كه ديدگاه اسپينوزا در بحث صفات، تغييراتي را نيز به خود ديده است.