توجيه‌ناپذيري الحاد ابن‌راوندي؛ مواضع معتزليان در باب مذهب ابن‌راوندي

ابن‌راوندي متكلمي از معتزليان شيعه‌شده‌ در سدۀ سوم هجري بوده كه منابع كلامي و رجالي اهل سنت چهرۀ سياهي از وي ارائه كرده‌اند. خاستگاه عمدۀ اين گزارش‌ها به معتزليان بازمي‌گردد. سؤال مطرح اين است كه چرا ابن‌راوندي اين‌گونه مورد هجمۀ معتزليان قرار گرفته است؟ آيا گرايش فلسفي و امامي شدن وي از يك‌سو و نوع نقدهاي او بر آموزه‌هاي الهياتي اعتزال از سوي ديگر در مواضع معتزليان عليه وي مؤثر بوده است؟ فرضيۀ مطرح اين است كه علت اين اتهامات و انتسابات را بايد در تعاملات و تقابلات بين‌مذاهبي و جريان‌هاي فكري همان دوره بازكاوي كرد. در اين مقاله تلاش مي‌شود با بررسي و تحليل گزارش‌هاي موجود در منابع شيعه و اهل سنت دربارۀ ابن‌راوندي اين فرضيه اثبات شود و به اين نتيجه دست يابيم كه علت تخريب شديد ابن‌راوندي توسط معتزليان را بايد در انتقادهاي تند و نسبت‌هايي كه وي در دو حوزۀ توحيد و عدل به بزرگان معتزلي داده است، در كنار گرايش‌هاي فلسفي وي رصد كرد.