منطق ابهري در بيان الاسرار

Abhari’s Logic in Bayan al-Asrar

اثيرالدين مفضل بن عمر ابهري (؟656ـ597) دانشمند بزرگ ايراني است كه نوشته‌هاي ارزشمند فراواني از خود بر جاي گذاشته است. مخطوط فاضل احمد پاشا 1618، كهدر كتابخانۀ كوپريلي استانبول نگاه داشته مي‌شود، دربردارندۀ چهار رساله از اوست، به نام‌هاي بيان الأسرار، تلخيص الحقائق، كتاب المطالع، و زبدة الحقائق، كه هر يك مشتمل است بر منطق، فيزيك، و متافيزيك. اين رساله‌ها را كاتبي قزويني از نسخۀ اصل براي خود رونويسي كرده و ابهري به خط خويش بر آغاز همۀ آن‌ها يادداشت إنهاء با تاريخ و توقيع نوشته است. آنچه در پي مي‌آيد تقديم و تحقيق بخش منطق بيان الأسرار است. منطق ابهري در اين رسائل، از جمله در بيان الأسرار، بر خلاف آثار بعدي‌اش تقريباً به‌كلّي تابع منطق ابن‌سينا است. به اقتضاي تك‌نسخه بودنِ مخطوط، روش قياسي را براي تصحيح آن برگزيده‌ايم.

Athir al-Abhari (d. ca. 656/1258) was an outstanding Iranian polymath who wrote numerous treatises, as Bayan al-Asrar, Talkhis al-Haqa’iq, Risalat al-Matali’, and Zubdat al-Haqa’iq. Each treatise contains three subjects: logic, physics, and metaphysics copied by Katibi al-Qazwini. Al-Abhari has written his ijaza at the beginning of each of the treatises. The four are preserved in MS Fazil Ahmed Pasha, 1618, in the Library of Kuprili, Istanbul. In this study, I have edited and introduced the Logic of Bayan al-Asrar. Abhari’s logic in this work is purely Avicennan.