بررسي جايگاه افغانستان جديد در مجموعه‌هاي امنيتي منطقه‌اي از آسياي مركزي تا آسياي جنوبي

هدف اين نوشتار بررسي جايگاه افغانستان در مجموعه‌هاي امنيتي منطقه‌اي است. با تغيير روابط دوقطبي جنگ سرد، مناطق و جايگاه كشورها در آن‌ها نقش مهمي در تحليل‌هاي امنيتي پيدا كردند؛ اما پژوهشگران مختلف دربارۀ جايگاه كشورها در مناطق امنيتي ديدگاه‌هاي متفاوتي دارند. افغانستان از كشورهايي است كه در مورد آن رويكردهاي مختلفي وجود دارد و آن را در مجموعه‌هاي امنيتي گوناگوني قرار مي‌دهند. پرسش اصلي نوشتار حاضر اين است كه افغانستان در كدام مجموعۀ امنيتي منطقه‌اي قرار مي‌گيرد. در پاسخ، اين فرضيه مطرح مي‌شود كه افغانستان با توجه به نزديكي جغرافيايي، وابستگي‌هاي امنيتي، گسترش روابط اقتصادي و وجود الگوهاي دوستي و دشمني با كشورهاي جنوب آسيا در مجموعۀ امنيتي منطقۀ آسياي جنوبي قرار مي‌گيرد. براي بررسي اين فرضيه از  نظريۀ مجموعۀ امنيتي منطقه‌اي استفاده مي‌شود. روش آزمون فرضيه، دوبعدي است و از روش‌هاي مقايسه‌اي و برهان خلف استفاده مي‌شود. با استفاده از اين روش، ابتدا نشان داده مي‌شود كه با وجود شباهت‌هاي فراوان افغانستان با كشورهاي خاورميانه و آسياي مركزي، عوامل متعددي سبب مي‌شود كه افغانستان خارج از مجموعه‌هاي امنيتي آسياي مركزي و خاورميانه قرار گيرد. سپس با توجه به شاخص‌هاي شكل‌گيري مجموعه‌هاي امنيتي، روابط افغانستان با منطقۀ آسياي جنوبي و به‌ويژه دو قدرت تأثيرگذار در اين منطقه يعني هند و پاكستان بررسي مي‌شود. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه با تشديد رقابت هند و پاكستان در افغانستان، حضور اين كشور در مجموعۀ امنيتي آسياي جنوبي به واقعيت نزديك‌تر است.