تحليل قدرت هوشمند ايران در افغانستان پس از تهاجم آمريكا به اين كشور

حاكميت طالبان در افغانستان منشأ چالش‌هاي ايدئولوژيك، سياسي و امنيتي بسياري براي ايران بوده است؛ بنابراين ايران در پي سقوط طالبان فرصت‌هاي متنوعي را در عرصۀ سياست خارجي به‌دست مي‌آورد. اين فرصت در 7 اكتبر 2001 به‌دنبال حملۀ آمريكا به افغانستان به‌دست آمد. حكومتي ارتجاعي و مستبد در افغانستان سقوط كرد و اقوام و مذهب‌هاي مختلف اين كشور امكان مشاركت در حيات سياسي اجتماعي را يافتند. طالبان كه از اصلي‌ترين تهديدها‌‌ي فراروي ايران بود، از صحنۀ سياسي افغانستان حذف شد و ايران اكنون مي‌توانست به برقراري روابط با دولت اين كشور و نفوذ در ميان مردم آن اقدام كند. سياست جديد ايران را مي‌توان در مقياس قدرت هوشمند (تركيبي از قدرت نرم و سخت) تحليل كرد. از سوي ديگر، حضور نيروهاي غربي در قالب سازمان پيمان آتلانتيك شمالي در افغانستان تهديدها‌‌يي را متوجه ايران كرد. اين نوشتار بر آن است كه ضمن بررسي پيشينۀ روابط ايران و افغانستان در دوران طالبان، قدرت و نفوذ ايران پس از اشغال اين كشور توسط نظاميان غربي را تشريح كند. پرسش اصلي نوشتار اين است كه تهاجم آمريكا به افغانستان چه فرصت‌ها و چالش‌هايي را از ديدگاه قدرت هوشمند براي سياست خارجي ايران پديد آورده است؟ فرضيۀ نيز چنين است كه با توجه به پيشينۀ مشترك تاريخي، ديني و فرهنگي، افغانستان به‌سوي ايران گرايش پيدا كرد؛ اما پس از چند سال چالش‌هاي نويني در روابط دوطرف پديد آمد كه دراين نوشتار به آن مي‌پردازيم.