تأثيرپذيري مجمع البيان در مباحث كلامي از مفسران و محدثان پيشين با تاكيد بر التبيان شيخ طوسي

شيخ طوسي در تفسير التبيان مباحث عقلي - كلامي را بيان كرده و از اساتيد بزرگي چون سيد مرتضي و شيخ مفيد در اين زمينه بهره برده و از عقل گرايي مكتب كلامي بغداد تأثير گرفته است. لذا مباحث كلامي شيعه در تفسير التبيان بسيار برجسته و نمايان است. تاثير اين گرايش بر مفسران بعد از شيخ طوسي، علي الخصوص طبرسي غير قابل انكار است. انعكاس مباحث كلامي و شيوه برخورد شيخ طوسي با آنها در تفسير مجمع البيان مشهود است. با توجه به خصوصيات عصري قرن هاي پنجم و ششم كه در آن مناقشات و احتجاجات كلامي به اوج خود رسيده بود اين دو مفسر در صدد پاسخگويي به اين شبهه ها بر آمدند. در اين پژوهش ميزان تاثير پذيري طبرسي از شيخ طوسي و برخي از مفسران و محدثان پيش از وي و روش آنها براي دفاع از مباني كلام شيعه مورد بررسي قرار گرفته است. شيوه شيخ طوسي و طبرسي در اين زمينه يكسان است و ايشان با استناد به آيات قرآن، روايات، مباحث لغوي و ادبي و استدلال هاي عقلي به پاسخگويي به اين مناقشات پرداختند.