بررسي زمين‌شناسي و ژئوشيمي رگه‌هاي منگنزدار بشگز شمال‌شرق بيرجند، خراسان‌جنوبي

Geology and geochemistry of manganese-bearing veins of Beshgaz inNE of Birjand, Southern Khorasan

رگه ­هاي منگنزدار بشگز در 45 كيلومتري شمال­ شرق بيرجند، خراسان­ جنوبي و در شرق ايران قرار گرفته­ اند. اين رگه­ ها به ضخامت 0/1 متر تا 1/5 متر و طول 4-7 متر به صورت نا­هم­شيب در حجم وسيعي از سنگ ­هاي آتشفشاني-آذراواري منسوب به پالئوژن (ائوسن-اليگوسن) قرار دارند. سنگ ميزبان رگه­ هاي منگنز، توف­ هاي با تركيب ريوداسيتي- داسيتي است، كاني­ هاي منگنز در منطقه­ ي برشي و لاپيلي توف با قطعات آندزيتي نيز ديده مي­ شوند. عيار منگنز در رگه- رگچه­ ها به %45 مي­ رسد. كانه­ هاي اصلي پيرولوسيت، كريپتوملان و پسيلوملان است، كاني­ هاي كانسنگي بافت ­هاي كلوفورم و پركننده فضاي خالي را نشان مي­ دهند. مهم ­ترين باطله سيليس ­هاي بي ­شكل هستند، مقدار سيليس بين %41/2 در رگه منگنز تا %98/20 در منطقه­ ي سيليسي مي ­رسد. براساس يافته­ هاي كاني­ شناسي و ژئوشيميايي، چگونگي تشكيل كاني ­هاي منگنز بدين صورت است­ كه نخست اكسي­ هيدروكسيدهاي منگنز بي­ شكل بوجود مي ­آيند و به مرور پسيلوملان پسين پيرولوسيت تشكيل مي­ شوند. با توجه به ميانگين نسبت Mn/Fe در رگه­ هاي منگنز­دار بشگز كه 31/26 است و افزايشZn, U, Sr, Ba همراه با افزايش Mn در رگه­ ها، بيانگر تشكيل منگنز به صورت گرماب و رورانده بوده است

The Beshgaz manganese-bearing veins are located in ~45 km northeast of Birdjand, South-Khorasan, and east of Iran. These veins with 0.1-1.5 m thickness and 4-7 m length are engulfed discordantly within Paleocene (Eocene-Oligocene) volcanic-pyroclastic rocks. The host of Mn-bearing veins are dacite to rhyo-dacite tuff, lapilli tuff with andesitic and andsi-basaltic fragments in shear zones. The Mn grade reaches up to 45% in the vein/veinlets. The major Mn ore minerals are pyrolusite, cryptomelane, and psilomelane. Ore minerals showing colloform and open-space filling textures. Amorphous silica is the principal gangue mineral in the Mn ores and the SiO2 content of these veins vary from 2.41 in Mn-bearing veins to 20.98 % in silicic zone. Based on mineralographic and geochemical data, the Mn ores were preliminarily precipitated as amorphous Mn-oxide and hydroxide gels, and gradually psilomelane and then pyrolusite were developed in expense of the primary amorphous minerals. The average ratio of Mn/Fe in Beshgaz manganese-bearing veins is 26.31 and positive correlation of manages with Ba, Sr, U, and Zn in Mn-bearing veins indicate that these veins have formed as epigenetic by hydrothermal fluids.