تأثيرپذيري ملاصدرا از اثولوجيا و حكمت عتيقيه در اثبات مراتب عقل

تأمل و تحقيق در آثار صدرالمتألهين شيرازي نشان مي‌دهد قرآن و روايات و نيز كتب فلاسفه و حكيمان پيش از او، كه صرفاً عقلي بوده، بن‌مايه‌اي اشراقي دارند، اصلي‌ترين منابع فكري و نظري او را تشكيل مي‌دهند. بنابراين صدرا يكي از انديشمندان بزرگ در تأليف ميان وحي و عقل است. اين تأليفْ حكمتي به ‌وجود آورده است كه ملاصدرا مايل است آن را «حكمت عتيقه» يا «حكمت عتيقيه» بنامد. در ميان منابع عقلي او، كتاب تاسوعات (معرفة ‌الربوبيه) جايگاه ويژه‌اي دارد. ملاصدرا در آثار خود، در تمامي مواردي كه به صاحبِ معرفة ‌الربوبيه اشاره مي‌كند، حكمت او را عتيقيه مي‌نامد. اين اعتماد و اعتقاد صدرا به صاحب تاسوعات چنان بالاست كه به سختي مي‌توان تشخيص داد اين وحي است كه به كمك عقل تبيين و اثبات مي‌شود يا عقل است كه به تأييد حكم وحي مي‌‌رسد. اين مقاله به‌ تفصيل اين معنا را به‌ ويژه با اتكا و استناد به شواهد الربوبيه، كه بيشترين ارجاعات صدرا به تاسوعات در اين اثر اوست، مورد تحقيق و بررسي قرار داده است. نكته‌ي مهم ديگري كه در اين مقاله بدان پرداخته شده رساله‌ي منسوب به فرفوريوس با عنوان «اتحاد عاقل و معقول» است كه مبناي نقد ابن‌سينا قرار گرفته است. همچنين به اين پرسش مي‌پردازيم كه آيا با توجه به اين‌ كه در تمدن اسلامي، دو ترجمه از انديشه‌هاي فلوطين با دو عنوان در دسترس بوده است، آيا اين خود سبب اشتباهِ تاريخي در انتساب تاسوعات به ارسطو شده است يا خير؟ نگارنده در اين باب، نظريه‌اي دارد كه در متن، تفصيل يافته است.

فاقد چكيده مي باشد