زيستگاه‌هاي كوچ‌نشيني كهگيلويه در دوران اسلامي (مطالعه موردي محوطه دلي ياسير)

منطقه­ كهگيلويه به دليل قرارگيري در بين ارتفاعات كوهستاني زاگرس جنوب غربي و سواحل جنوبي ايران از زيست‌­بوم و اقليم منحصر به فردي برخوردار است به گونه­‌اي كه شكل­‌گيري استقرارها و شيوه­‌هاي معماري ارتباط نزديكي با زيست­‌بوم و اقليم منطقه داشته است. يكي از محوطه­‌هاي تاريخي منطقه كهگيلويه، محوطه­ دلي­‌ياسير است كه بر اساس منابع تاريخي محوطه‌­اي از سده­‌هاي متأخر اسلامي است كه حدود هزار خانه از ترك‌­ها در آنجا ساكن و كوچ­نشين بوده‌­اند. در اين پژوهش سعي خواهيم كرد پي ببريم كه 1) گاهنگاري محوطه تاريخي دل‌ي­ياسير بر اساس شواهد باستان­‌شناختي چگونه است؟ 2) داده­‌هاي باستان‌­شناختي محوطه دلي‌­ياسير تا چه حد با زندگي كوچ‌نشيني و منابع تاريخي همخواني دارند؟ تعيين گاهنگاري نسبي محوطه، بيان جزئيات معماري، مطالعه تأثير محيط‌زيست بر معيشت و معماري دلي‌­ياسير و سنجش داده­‌هاي باستان‌­شناختي با زندگي كوچ‌نشيني معاصر از مهم‌ترين اهداف اين پژوهش است. روش پژوهش توصيفي- تحليلي است و نتايج اين پژوهش با بهره بردن از داده­‌هاي باستان­‌شناختي، قوم‌­نگاري و منابع نوشتاري كهن انجام شده است. مهم‌ترين ويژگي‌هاي معماري اين محوطه استفاده از ستون‌هاي سنگي يكپارچه با پايه ستون‌هاي مربع شكل، استفاده از قلوه‌سنگ‌ها و تخته‌­سنگ­‌هاي بزرگ و كوچك به ‌صورت خشكه‌­چين براي ديوارچيني است. بر اساس مطالعه داده­‌هاي باستان­‌شناختي چون معماري، سفال‌هاي سطحي و سنگ‌قبرها و منابع تاريخي، محوطه دلي‌­ياسير يكي از مهم‌ترين محوطه­‌هاي كوچ‌نشيني در سده‌­هاي ميانه و متأخر اسلامي است و داده­­‌هاي باستان­‌شناختي چون سنگ­ ساب، هاون، آسياب و سازه­‌هاي معماري كوچ‌نشيني معاصر، از مهم‌ترين شواهد مرتبط با زندگي كوچ‌نشيني و معيشت در اين محوطه تاريخي است.