سفره هاي نذري در تهران: عامليت زنانه در جماعت آييني

سفره‌هاي نذري، گونه‌اي از آيين‌هاي اسلامي- ايراني است كه صرفاً در ميان زنان و توسط آنها و عموماً در فضاهاي خانگي و در برخي موارد خاص نيز در مسجد، حسينيه،‌ و امامزاده‌ها برگزار مي‌شدند. سفره‌هاي نذري، بنا بر يك نذر توسط كسي كه باني ناميده مي‌شود شروع و توسط جماعت آييني اجرايي مي‌شوند. آنچه اهميت دارد مسئله محوري نسبت اين سفره‌ها با ساختارهاي اجتماعي مسلط و مقوله عامليت زنانه است. براي پاسخ دادن به اين مسئله، به روش مردم‌نگاري، برساخت اجتماعي گونه خاصي از آيين‌هاي زنانه به نام سفره نذري در تهران بررسي خواهد شد. پروبلماتيك اصلي اين مقاله،‌ چگونگي تجلي عامليت زنان در زمينه اين جماعت آييني است. اجتماع آييني زنانه در سفره‌هاي نذري، شبكه‌اي از پيوندهاي اجتماعي را ايجاد مي‌كند كه در حل بحران‌ها و مسائل زندگي زنان نقش بسياري دارد. اين سفره‌ها علاوه بر ايجاد فضايي براي دين‌ورزي زنان بالأخص در منطق نذر، در فضاي اجتماعي قبل و بعد آيين، امكان‌هايي را براي حل و انجام موضوعات ديگري در زندگي زنان ايجاد مي‌كنند. از خلال منطق جمعي اين آيين‌ها، ‌عامليت زنانه در سه مدل فردي، ‌واسطه‌اي و جمعي در بستر اجتماع آييني شكل گرفته و عمل مي‌كند.