رويكرد برهاني امام صادق (ع) در مواجهه با پرسش‌ها و شبهات اعتقادي

Argumentative Approach of Imam al-Sadiq in Refutation of Theological Objections

اين مقاله مي‌كوشد نحوهٔ مواجههٔ امام صادق 7 با پرسش‌ها و شبهات كلامي، استفاده ايشان از برهان لِمّ يا اِنّ و كاربرد يقينيات شش‌گانه، در براهين اعتقادي ايشان را بكاود و چارچوب محكم استدلالي امام را كه قابل بيان به روش‌هاي استدلال منطقي معهود و شناخته‌شده نيز هست نشان دهد. روش بررسي، مراجعه به مهم‌ترين منابع روايي و استخراج روايات كلامي امام 7 و تحليل آن بوده است. نتيجهٔ مقاله نشان مي‌دهد رويكرد و روش ايشان برهاني بوده است؛ معمولاً در مواجهه با دانشمندان از براهين لِمّي سود مي‌جستند و در مواجهه با افراد عادي از براهين اِنّي. استفادهٔ امام صادق 7 از برهان اِنّي در مباحث و پرسش‌ها و پاسخ‌هاي اعتقادي، بسيار بيشتر از براهين لِمّي بوده است. همچنين، آن حضرت بارها از يقينيات، به همان معنا و مفهوم منطقي، استفاده كرده‌اند.

This article considers the approach of Imam Al-Sadiq in answering the theological questions and objections. The traditions (al-Ahadith) in which the way of Imam Sadiq has been narrated, show that when he debates with followers of different Islamic denominations or with disbelievers, makes use the arguments. Therefore, the main result of the research in the traditions is that Imam Sadiq usually uses one of many kinds of arguments to reject objections. The author proves this claim by narrating traditions in regard with the approach of Imam Sadiq who has set forth six kinds of proofs: first principles, observables, empirical facts, the principles of testimony, conjectures and innate ideas.