كاوشي معناشناختي در «معنويت»

بدون عنوان

«معنويت» (spirituality) در دوران معاصر، مفهوم با اهميتي مجزا از «دين» شده است به گونه­اي كه حتي كساني كه خود را دين­دار مي­دانند بسيار مايلند به معنويت هم متصف باشند. در نوشتار حاضر دو تعريف از معنويت پي­گيري شده است: تعريف مفهومي و منطقي از سويي و تعريف راهبردي از سويي ديگر. فرضيه نگارنده اين بوده است كه در عين وجود انبوهي از تعاريف گوناگون مي­توان بر اساس علم ارتكازي و روش صحت يا عدم صحت سلب، به تعريفي قابل اعتماد رسيد. بر اين اساس، مي­توان چنين گفت كه معنويت، مفهومي مستقل و جدا از مفهوم دين، عرفان، اخلاق و مفاهيمي از اين دست است، هرچند به لحاظ مصداقي و تحقق خارجي، با آنها ارتباط وثيقي دارد. «دين» بيشتر ناظر بر امور بيروني و نهادي است، حال آنكه «معنويت» به ابعاد دروني و تجربتي ناظر است. در يك جمع­بندي، بايد گفت مفهوم معنويت، جهت­ گيري عميق دروني فرد به سوي گذر از عالم خاكي و زيست مادي به سوي امري فراتر و متعالي­تر است. اما اگر از اين تعريف منطقي بگذريم، و به دنبال تعريفي عملياتي­تر و قابل سنجش از معنويت باشيم بايد بگوييم معنويت، يك فرايند و امري پوياست كه در اين امور متجلي و قابل مشاهده است: نوع دوستي، محبت غير مشروط، لطافت در رفتار با ديگران و حتي حيوانات و محيط زيست، خود را فراتر از يك موجود خاكي و حيواني ديدن، تواضع و فروتني و خود را داراي ارزش­هاي ملكوتي دانستن، و احساس آرامش و استواري در مشكلات و مصائب. البته به شرط آنكه همه اين موارد ناشي از روي­آوري انسان به عالم معنا و تعالي باشند.

فاقد چكيده