بررسي جايگاه نحوي بند متممي در زبان فارسي بر پايه نظريه دستور وابستگي

وابسته سازي متممي فرايندي است كه در آن فعل به جاي يكي از وابسته هاي اجباري خود، بند متممي مي پذيرد و حذف آن بند، جمله را غير دستوري مي‌كند. فعل هاي متمم پذير به لحاظ ساختاري، شامل فعل هاي ساده (مانند دانستن و گفتن)، پيشوندي (مانند واگذاشتن) و مركب (مانند رقم زدن و آگاه كردن) هستند. پيكره پژوهش حاضر مشتمل بر هزار جمله فارسي از كاربرد فعل هاي مورد پژوهش از متون داستاني فارسي معاصر است. دستور وابستگي يكي از نظريه هاي صورتگراست كه به بررسي روابط ميان هسته و وابسته و ساخت هاي نحوي زبان‌ها مي پردازد. ساخت هاي نحوي زبان فارسي نشان ميدهد كه برخي از افعال فارسي با يك جمله واره متممي به كار مي روند؛ يعني شرط پذيرفتن بند متممي، از ويژگي هاي كاربردي خاص فعل جمله پايه است. پژوهش حاضر مي‌كوشد توصيفي دقيق از بند متممي در زبان فارسي به دست دهد. در اين مقاله، فرايند وابسته سازي در ساختمان جمله مركب كه در آن يك بند وابسته متممي به جمله پايه وابسته مي شود، مورد بررسي قرار مي گيرد . مي توان گفت كه اين مقوله زباني كه با صورت‌هاي تصريف شده فعل ساخته مي شود، اغلب در جايگاه نحوي يكي از وابسته هاي اجباري فعل (نظير: فاعل و مفعول و مفعول حرف‌اضافه‌اي) بند متممي قرار مي گيرد.