نوارهاي سلطنتي ساساني در امپراطوري بيزانس

با تأملي در تاريخ هنر ايران عهد ساساني مي­توان دريافت كه نوارهاي سلطنتي ساساني به عنوان يكي از مهم­ترين شاخصه ­هاي تشخيص هنر اين دوره، به وفور بر نقش­برجسته­ ها، پارچه ­ها و ظروف سيمين ساسانيان به چشم مي­خورند. اين نوارهاي سلطنتي، عنصري تزئيني و نمادين در هنر اين دوره به شمار مي­آيند. دقّت در آثار هنري برجاي مانده از امپراطوري بيزانس نيز اين نكتهء مهم، اما مغفول مانده را روشن مي­ سازد كه مي­توان رد پاي نوارهاي سلطنتي ساساني را در اين آثار، مشاهده نمود. در همين راستا، نوشتار حاضر با كاربست روش تحليلي - توصيفي بر آن است تا دريابد چرا اين نقش، در هنر بيزانس نيز وجود دارد. از آنجايي كه در هنر ساساني، اين نوارها، نمادي براي سلطنت و الهي نشان دادن حكومت پادشاه است. هنرمندان بيزانسي كه قصد تلفيق مفاهيم ديني و شاهانه را داشته ­اند؛ از اين نقش استفاده كرده ­اند. به همين دليل اين عنصر نمادين هنر ساساني، با ويژگي­هاي ظاهري تقريباً ­­يكسان، براي نشان دادن عظمت شاهانۀ پادشاهي مسيحي در عين مشروعيت حكومت او، در هنر بيزانس نيز تكرار شده است. اين اقتباس به واسطۀ روابط گستردۀ ايران و بيزانس، به محدودهء قلمرو امپراطوري بيزانس راه يافت و در حوزه ­هاي مختلف معماري، نقاشي، پارچه­ بافي و موزائيك تأثير گذاشت.