اضافۀ استشهادي

استشهاد و اقتباس آيات قرآني، در دوره‌هاي مختلف، همواره از بارزترين ويژگي‌هاي متون نثر فارسي بوده‌است. طبيعي است كه اين صنعت خطابي، مانند هر پديدۀ زباني، بنابر مقتضيات فكري و ادبي غالب هر دوره، دستخوش تحول و شكل‌‌گرداني شده‌است. بررسي نمونه‌هاي استشهاد در نثر فارسي از قرن پنجم تا هشتم هجري نشان مي‌دهد كه اين صنعت به مرور زمان از عنصري استدلالي به عنصري بلاغي تغيير شكل يافته و براثر اين تحول كاركردي، ساختار زباني آن نيز از حالت مبسوط و صريح و مستقل به سمت الگويي موجز و مبهم و وابسته حركت كرده‌است. نتيجۀ نهايي چنين جرياني، ظهور نوع تازه‌اي از تركيب‌ اضافي در زبان فارسي است كه مي‌توان آن را «اضافۀ استشهادي» ناميد. باتوجه‌به غياب اين نوع تركيب اضافي در آثار مربوط به دستور زبان فارسي، بررسي جامع ساختمان اين تركيب ضروري است. در اين نوشته، عوامل شكل‌گيري، ساختار زباني و ادبي، الگوها و كاركردهاي اضافۀ استشهادي بررسي شده‌‌است.