تحليل نظريه حق‌الناس در خصوص حق رأي و بررسي صلاحيت‌ها

حق‌الناس، گزاره ديني بسيار مهمي است كه در آيات و روايات پشتوانه‌اي قوي براي حراست از حقوق افراد جامعه تعبيه نموده است. دامنه گسترده اين مقوله در فقه، مرز‌هاي فقه سياسي را نيز درنورديده و عرصه انتخابات را هم شامل شده است. وارد نمودن مقوله حق‌الناس در امر انتخابات نمايان‎گر تحقق اجتهاد پويا در امر زمامداراي است. سؤال اصلي اين مقاله كه با شيوه تحليلي به آن نگريسته خواهد شد، نقش حق‌الناس در فرآيند حق رأي و حق نمايندگي است؛ چه آنكه مقوله حق‌الناس در فرآيند انتخابات موارد متعددي را در بر مي‎گيرد كه از مهم‎ترين اين موارد مي‎توان به حق رأي و حق نمايندگي اشاره داشت. آزادانه و همگاني بودن از مسائل مهم مربوط به رابطه حق‌الناس و حق رأي مي‎باشد. آزادانه بودن نيز مراحل پيش از انتخابات، مرحله انتخاب و بعد از انتخابات را در بر مي‌گيرد. در رابطه حق الناس و حق نمايندگي نيز تأييد، رد يا عدم احراز صلاحيت داوطلبان مطرح مي‌شود. در اين خصوص دو رويكرد وجود دارد كه يكي به لزوم احراز صلاحيت و ديگري به لزوم احراز عدم صلاحيت در امر داوطلبي تأكيد مي‌نمايد. اصل «عدم ولايت احد علي احد»، اصل «اشتغال و احتياط» از مباحث اصولي مورد استناد ديدگاه نخست و اصل «صلاحيت داوطلبي» مورد استناد ديدگاه دوم است. با توجه به لزوم تعهد و تخصص نماينده براي حسن انجام كارويژه‌هاي محوله، ديدگاه نخست بر ديدگاه دوم ارجحيت دارد.