بايسته هاي حفظ محيط زيست در پرتو قواعد فقه

اصلاح روند رو به تزايد تخريب محيط زيست، نيازمند سازوكاري جدي است كه توان سامان دهي به نابساماني هاي اين عرصه مهم را داشته باشد. رويكرد انسان به طبيعت، از يك سو ريشه در نوع جهان بيني فرد داشته و از سوي ديگر سنجه هاي سود و زيان شخصي، بر ميزان دخل و تصرف در محيط زيست و كيفيت آن تاثيرگذار است. اين مقاله مي كوشد با توجه به تاثير باورهاي شخصي در تعريف چگونگي روابط انسان با طبيعت، آن قسمتي از دين را (به عنوان يك جهان بيني فراگير) بيشتر مطمح نظر قرار دهد كه در حوزه تنظيم اين روابط، تاثيرگذارتر است. بي شك، فقه همان بخش طلايي دين براي تنظيم زاويه ديد و چگونگي رابطه ما با طبيعت است كه از يك سو بايدها و نبايدهاي نحوه حضور انسان در محيط زيست را تعريف كرده و به تنظيم قوانين الزام آور مي پردازد و از سوي ديگر پويايي و تلازمش با زمان و مكان، توانمندي اش را براي پاسخگويي به نيازهاي جديد، حفظ و تقويت مي نمايد. اگر چه ادله فقهي، دلالت كافي در تعيين حدود و ثغور تصرفات انسان در طبيعت دارند، اما قواعد فقهي به اين دليل كه هم براي مجتهد كاربرد دارد و هم براي مقلد، مي تواند كاربرد بيشتري در عرصه محيط زيست داشته باشد. اين پژوهش با روش مطالعه كتابخانه اي، در كنار توجهي مختصر به قرآن، سنت و عقل، هشت قاعده فقهي را نيز در حفظ و حراست بهتر از محيط زيست مورد واكاوي قرار داده است.