مظاهر عالم هورقليا در فلسفه ي اشراق و مكتب شيخيه

در تعريف لغوي واژه ­ي هورقليا اگرچه آراي متنوّعي در باب يوناني، سرياني و عبري بودن آن وجود دارد، مي­توان دقيق‌ترين تعريف را «خوركلپا» به معناي جسم خورشيدي دانست كه ريشه در فرهنگ و زبان ايران باستان دارد. در جهان‌شناسي حكمت اشراق، عالم هورقليا را مي­توان با عالم صور معلقه، اشباح مجردّه، عالم مثال و عالم خيال منفصل يكي دانست. ضمن آن­كه در مكتب شيخيه، با توجه به رويكرد كلامي آن مكتب، عالم ملكوت نيز معادل هورقليا آمده است. اگرچه تفاوت‌هايي در جهان‌شناسي اين دو مكتب، به ويژه در تعداد مراتب هستي، ديده مي­شود، مظاهر عالم هورقليا نزد هر دو جريان مشترك است. برخي از اين مظاهر بيشتر صبغه­ي معرفت‌شناختي دارند و برخي صبغه­ ي هستي‌شناختي. از دسته­ ي اول، مي‌توان به مظهر خيال، خواب و رؤيا و وحي و الهام اشاره كرد و از دسته ­ي دوم، مي­توان جنبه­ ي هستي‌شناختي جنّ و شياطين، آينه و اصوات و روايح مثالي را نام برد.