مطالعه مفاهيم آرايههاي تذهيب در عرفان ايراني اسلامي و تناسب آن با محتواي قرآن

اهداف: پژوهش حاضر به تبيين نسبت ميان مفاهيم آرايه‌هاي تذهيب با متن قرآن و عرفان ايران مي‌پردازد. به عبارت ديگر، دغدغه اصلي اين پژوهش كشف سر منشأ احتمالي آرايه‌هايي مانند شمسه،ترنج،سرلوح،كتيبه،حاشيه و شرفه و همچنين ارتباطمفاهيم آنها با عرفان ايراني اسلامي و تناسب آن با محتواي قرآن است. روش/رويكرد پژوهشي: اين پژوهش از حيث هدف، كاربردي است و به روش استقرايي و رويكرد توصيفي تحليلي آرايه‌هاي تذهيب قرآن رامورد ارزيابي قرار مي‌دهد. يافته‌هاي پژوهش: نه تنها شمار واژگان قرآني مرتبط با آرايه‌هاي تذهيب،بلكه مفاهيم عميق عرفاني اين كلمات در متون عرفاني ايران نيز نشان از ارتباطي تنگاتنگ و رازگونه ميان آرايه‌هاي تذهيب و محتواي قرآن دارد، اما بايد گفت كه اين ارتباط غيرمستقيم بوده و در بستر نقوش تجريدي ارائه شده است. در اين ميانمتون عرفاني بهترين رمزگشاي اين ارتباط پنهان هستند. نتيجه‌گيري: با توجه به بسامد بالاي واژگان قرآني مرتبط با آرايه‌هاي تذهيب و همچنين تطبيق معاني عرفاني اين واژگان با عرفان ايراني مي‌توان گفت كه مذهّبان در به تصويركشيدن آرايه‌هاي تذهيب از متن قرآن الهام گرفته و با تطبيق اين الگوها با عرفان ايراني اسلامي،اشكال و آرايه‌هاي تجريدي و انتزاعي را در جهت تفهيم و تجلي رازگونه كلام وحي برگزيدهاند.